BÀI CA TRANH ÐẤU - O JANKU WISNIEWSKIM PO WIETNAMSKU
Giới thiệu với các bạn "Trường ca về Janek Wi¶niewski", bài hát về cái chết của một thợ xưởng tại tỉnh Gdansk - Ba Lan vào thời ðiểm dành dật giữa làn sóng tự do tại Ba Lan với ðộc tài cộng sản dùng vũ lực ðể giải quyết các vụ nổi dậy của công nhân và trí thức.
Zbigniew Godlewski, người thợ xưởng tàu Gdansk, bị bắn ngày 17 tháng 12 nãm 1970 trong khi ðang trên ðường tới xưởng tàu. Khi bị bắn chết, anh mới 18 tuổi. Vì lý do kiểm duyệt tại Ba Lan khi xưa, một số chi tiết, ví dụ như tên thật của người bị giết, cũng như một số câu chữ quá trực diện ðược thay thế bằng các từ ngữ tương ðương.
Bài ca về Janek Wisniewski
Nhạc: Mieczys³aw Cholewa, lời: Krzysztof Dowgia³³o (từng có thời gian ðược coi là hoàn toàn dấu kín danh tính)
Ch³opcy z Grabówka, ch³opcy z Chyloni
Dzisiaj milicja u¿y³a broni
Dzielnie¶my stali, celnie rzucali
Janek Wi¶niewski pad³
Từ thôn Gra-Bu-Vếch (*1)
Và thôn Khi-lô-nha (*2)
Bao trai tráng ði ra
Gặp ngay nòng súng nhọn
Sừng sững và hiên ngang,
Làm mục tiêu cho chúng.
Ia-nếc người gục ngã
Hỡi chàng Vi-s-nhiêv-ski
Na drzwiach ponie¶li go ¦wiêtojañsk±
Naprzeciw glinom, naprzeciw tankom
Ch³opcy, stoczniowcy, pom¶cijcie druha
Janek Wi¶niewski pad³
Nạng xác anh gánh qua,
ðường Sờ-viên-tô-jan (*3)
Ðối diện với công an,
bắt chấp xe tãng giặc
Hỡi tất cả chàng trai,
Cùng trả thù cho bạn.
Ia-nếc người gục ngã
Hỡi chàng Vi-s-nhiêv-ski
Hucz± petardy, ¶ciel± siê gazy
Na robotników sypi± siê razy
Padaj± starcy, dzieci, kobiety
Janek Wi¶niewski pad³
Rồi pháo nổ, ðạn rơi
Hơi cay xì khói mịt
Công nhân thành bia ðạn
Cả già trẻ gái trai
Tất thảy sa ngã gục
Ia-nếc người gục ngã
Hỡi chàng Vi-s-nhiêv-ski
Jeden raniony, drugi zabity
Krew siê pola³a grudniowym ¶witem
To partia strzela do robotników
Janek Wi¶niewski pad³
Rồi bao người bị thương,
Rồi bao nhiêu bị giết
Máu trong buổi bình minh
Tháng mười hai ðảng ta
Bắn vào người lao ðộng
Ia-nếc người gục ngã
Hỡi chàng Vi-s-nhiêv-ski
Krwawy Kocio³ek to kat Trójmiasta
Przez niego gin± dzieci, niewiasty
Poczekaj draniu, my ciê dostaniem
Janek Wi¶niewski pad³
Bí thư Cô-châu-ếch (*4)
ðao phủ của Tam Thành (*5)
giết bao nhiêu trẻ nhỏ,
giết bao ðời gái thơ
rồi ðây bay sẽ thấy
ta trả ðòn cho bay.
Ia-nếc người gục ngã
Hỡi chàng Vi-s-nhiêv-ski
Stoczniowcy Gdyni, stoczniowcy Gdañska
Id¼cie do domu, skoñczona walka
¦wiat siê dowiedzia³, nic nie powiedzia³
Janek Wi¶niewski pad³
Thợ Xưởng Gờ-ðinh-nha (*5)
Thợ Xưởng Gờ-ðanh hỡi (*6)
Rút lui về nhà cũ
Chẳng còn cơ ðấu tranh
Dư luận ngoài biết rõ (*7)
Mà cúi ðầu lặng câm
Ia-nếc người gục ngã
Hỡi chàng Vi-s-nhiêv-ski
Nie p³aczcie matki, to nie na darmo
Nad stoczni± sztandar z czarn± kokard±
Za chleb i wolno¶æ, i now± Polskê
Janek Wi¶niewski pad³
Các mẹ ơi ðừng khóc
Ðâu phải chuyện ðã qua
Trên cổng vào trong Xưởng
Bảng chữ cài nơ ðen
Cơm áo và tự do
Và Ba Lan tân mới
Ia-nếc người gục ngã
Hỡi chàng Vi-s-nhiêv-ski
Chú thích 1:
(*1), (*2) - Grabóweka, Chylonia là ðịa danh của hai thôn xã tỉnh Gdansk, nơi cư ngụ của nhiều công nhân xưởng tàu.
(*3) - ðường ¦wiêtojañska là một trong những trục ðường lịch sử của Gdansk.
(*4) - Kocio³ek là phó thủ tướng, bí thư ðảng ủy tại Gdansk những nãm 67 - 70, ðược người Ba Lan gọi là "ðao phủ của Tam Thành"
(*5), (*6) - 3 thành phố chủ chốt của vùng Bờ Biển Ba Lan, nôi của Công Ðòan Ðoàn Kết ðược gọi là Tam Thành gồm Gdansk, Gdynia và Sopot.
(*7) - "Dư luận ngòai biết rõ" - ý nói dư luận và chính giới Tây phương dù có thông tin về bạo lực tại Ba Lan nhưng không can thiệp.
Chú thích 2:
Bài ca ðược ðạo diễn Andrzej Wajda cho làm thành nền nhạc của phim "Người sắt" mà Vân Anh mới có dịp ðược dịch sang tiếng Việt.
Phim "Người sắt" kể về tình hình xã hội, tâm lý của những người trực tiếp tham gia hoặc chứng kiến các cuộc ðình công mà thực chất là ðòi hỏi tự do dân chủ cho Ba Lan, trong bối cảnh chính trị Ba Lan những nãm kìm kẹp cộng sản cùng lúc làn sóng ðòi tự do chỗi dậy. Phim "Người sắt" ðược giải Cành Cọ Vàng nãm 1981 và ðược ðề cử Oscar.
= = = = = = = = =
W Twoich doskona³ych palcach
Trong ðôi tay anh tuyệt vời
Halina Po¶wiatowska (1935 - 1967)
Thơ trữ tình của bà Halina Poswiatowska ðược giới thiệu ðàng hoàng trong sách vãn của học sinh phổ thông Ba Lan nhưng bạn nào ...yếu bóng vía và chưa ðủ 18 tuổi hãy cân nhắc trước khi ðọc :)
Trong ðôi tay anh tuyệt diệu
Em chỉ là dây rung
Hay chãng tiếng lá hát
Khi môi ấm chạm anh
Mùi hương kêu gọi, bảo, anh sát cạnh
Mùi hương khêu gợi, màn ðêm vụn nát
Trong ðôi tay anh tuyệt vời
Em là ánh sáng
Và bừng lên át vầng trãng xanh thẳm
Quên hết thảy những ngày ðen chết chóc
Rồi, bỗng anh biết, môi em ðỏ
Vị mặn mà trong máu chảy ðậm yêu.
= = = =
Gdybym spotka³ Ciê znowu pierwszy raz
Gặp lại em lần ðầu
Boles³aw Le¶mian
Gía gặp lại em lần ðầu tiên gặp gỡ
Nhưng mảnh rừng khác, trong mảnh rừng khác
Có lẽ là rừng sẽ rì rào ði khác
Ta nối sương trên vô tận ðường ði
Trên luống cầy xanh có khi loài hoa khác
Sẽ nát ði trong run rẩy cánh tay
Hay ðậu mềm trên làn môi khó tả
Những lời lẽ khác, có lời chi khác
Có khi mặt trời bắt ta làm nô lệ
Dễ thiêu hủy cả thác hồng nhung
Giá gặp lại em lần ðầu tiên gặp gỡ
Nhưng mảnh rừng khác, trong mảnh rừng khác.
= = = = = |
